Unutulma hakkı nedir?
Unutulma hakkı, bir kişinin geçmişte meydana gelmiş ve artık güncelliğini yitirmiş olaylarla ilgili bilgilerin süresiz olarak erişilebilir kalmamasını talep edebilmesidir. Bu kavram Avrupa Birliği’nde Adalet Divanı’nın 2014 tarihli kararıyla ve ardından Genel Veri Koruma Tüzüğü ile somutlaşmıştır. Türkiye’de ise yüksek yargı kararları ve Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun arama motorlarına yönelik değerlendirmeleriyle tanınan bir hak hâline gelmiştir.
Hakkın özünde basit bir düşünce vardır: İnsanlar değişir, hatalarını telafi eder, davaları sonuçlanır. Yıllar önce yaşanmış bir olayın, bugün iş başvurusunda, kira sözleşmesinde veya yeni bir ilişkide ilk bilgi olarak karşıya çıkması orantısız bir sonuçtur.
Hangi durumlarda başvuru yapılabilir?
Unutulma hakkı mutlak değildir; ifade özgürlüğü ve kamunun bilgi edinme hakkıyla dengelenir. Başvurunun güçlü olabilmesi için genellikle şu unsurların bir arada bulunması gerekir:
- Bilginin üzerinden makul ve uzun bir süre geçmiş olması
- İçeriğin bugün için güncel bir kamu yararı taşımaması
- Kişinin kamusal bir rolünün bulunmaması ya da bu rolün sona ermiş olması
- Bilginin kişinin özel ve mesleki hayatını orantısız biçimde olumsuz etkilemesi
- Olayın takipsizlik, beraat veya düşme gibi lehe bir kararla sonuçlanmış olması
Arama motorundan kaldırma ile kaynaktan kaldırma farkı
Unutulma hakkı kapsamındaki başvurular çoğunlukla içeriğin kaynağından silinmesini değil, kişinin adıyla yapılan aramalarda o içeriğin listelenmemesini hedefler. Yani haber veya yazı yayınlandığı sitede kalmaya devam edebilir; ancak adınız arandığında Google gibi arama motorları o bağlantıyı göstermez. Bu yaklaşım, basın arşivlerine dokunmadan kişinin dijital kimliğinin korunmasını sağlar ve bu nedenle başarı oranı daha yüksektir.
Bazı durumlarda ise iki yolu birlikte işletmek gerekir. Örneğin haber sitesinin kendisi isim ve fotoğrafı anonimleştirmeyi kabul ederse, arama motoru başvurusuna gerek kalmadan sorun kaynağında çözülür. Biz her dosyada önce en az maliyetli ve en kalıcı yolu deneriz.
Başvuru sürecinde neler yapıyoruz?
Önce adınızla ilişkili tüm sonuçları tespit eder ve unutulma hakkı kapsamına girebilecek bağlantıları ayıklarız. Ardından her bağlantı için olayın tarihi, sonucu, güncel durumunuz ve içeriğin sizi nasıl etkilediğine dair gerekçeli bir başvuru metni hazırlarız. Mahkeme kararı, takipsizlik yazısı veya sicil belgesi gibi destekleyici evraklarınızı başvuruya ekleriz.
Arama motorunun başvuruyu reddetmesi hâlinde, Kişisel Verileri Koruma Kurumu’na şikâyet yolu ve gerekli durumlarda yargı yolu iş birliği yaptığımız avukatlarla değerlendirilir. Süreç boyunca hangi bağlantının hangi aşamada olduğunu düzenli raporlarla paylaşırız.
Başvuru öncesi hazırlamanız gerekenler
Sürecin hızlı ilerlemesi için olayla ilgili elinizde bulunan resmî belgeleri önceden toplamanızı öneririz. Mahkeme veya savcılık kararları, sicil kaydı belgesi, kurumdan ayrılış yazısı ya da olayın sonucunu gösteren diğer evraklar başvurunun en güçlü dayanaklarıdır. Ayrıca söz konusu içeriğin bugün hayatınızı nasıl etkilediğini somut örneklerle anlatmanız, kamu yararı ile kişisel haklar arasındaki tartının lehinize sonuçlanmasına yardımcı olur.
Sıkça sorulan sorular
Unutulma hakkı başvurusu her zaman kabul edilir mi?
Hayır. Başvurular kamu yararı ile kişisel haklar arasında tartılarak değerlendirilir. Güçlü gerekçe ve doğru belgeler kabul ihtimalini belirgin biçimde artırır.
İçerik kaynağından da silinir mi?
Unutulma hakkı başvurusu genellikle arama sonuçlarından çıkarmayı hedefler. Kaynaktan silme için ayrıca yayıncıyla iletişim kurulur.
Kamuya açık bir kişi de başvurabilir mi?
Başvurabilir, ancak görevle ilgili güncel içerikler için kamu yararı ağır basabilir. Görevi sona ermiş kişilerde değerlendirme farklılaşır.
Son güncelleme: